Tôn người chết, vùi người sống….

Đi đâu, ở đâu cũng thấy những nghĩa trang liệt sĩ được xây dựng nguy nga. Mỗi tỉnh, mỗi huyện, mỗi xã đều có những nghĩa trang “tiền tỉ”. Tôi không chê trách gì việc xây dựng nghĩa trang liệt sĩ, bởi đối với những người đã mang lại độc lập cho dân tộc thì điều đó hoàn toàn xứng đáng. Thế nhưng, việc “lãng phí” thì liệu có đáng không? Trong khi, những thương binh ở lại hàng ngày vẫn phải đấu tranh với sự sống, với những thương tật mà chiến tranh để lại.

Tôn người chết – đó là điều đáng quý. Những người đã ngã xuống vì tổ quốc đều đáng được tôn thờ. Nhưng, hỡi ôi ! Cuối cùng đó là những nấm mồ, những người đã lìa xa cõi đời. Chúng ta tôn thờ họ, nhưng có cần thiết phải lãng phí tiền của để xây dựng những nghĩa trang thật hoành tráng, thật tốn tiền chỉ để  một năm đến vài lần. Đó chỉ là bề nổi… tôi nhắc lại, tôi không hề chê trách việc xây dựng nghĩa trang, mà chỉ là thấy nhiều nghĩa trang sa hoa quá, “lãng phí” quá. Trong khi những thương binh, những người may mắn sống sót sau những cuộc chiến tranh ấy lại đang sống trong cảnh lam lũ.

Có lẽ, ít nhất một lần các bạn từng nghe thấy những câu chuyện về thương binh không được hưởng chế độ. Có lẽ, trong chúng ta ai cũng ít nhất một lần cảm thấy “thương thay” cho các cụ. Để chứng minh được mình tham gia kháng chiến phải trình đủ các thứ giấy tờ. Mà thời kỳ tham gia chiến tranh, các cụ đâu nghĩ đến việc sau này mình cần tới những giấy tờ vô tri vô giác đó. Rồi khi không chứng minh được thì đành chấp nhận bỏ qua cái thời gian mình tham gia kháng chiến đi. Các cụ nào “may mắn” thương tật, thì được hưởng chế độ cao. Các cụ nào không ‘may mắn” bằng có thể không được công nhận hoặc được đôi chút tiền trợ cấp.

Trong khi họ có thể bỏ ra cả trăm tỉ để xây dựng nghĩa trang, thì không thể bỏ ra vài trăm triệu để đền đáp công ơn thương binh. Có lẽ, nhiều người cho rằng tôi có suy nghĩ thiển cận. Cũng đúng là thiển cận thật, không chứng minh được mình tham gia kháng chiến thì sao được hưởng chế độ chứ. Không thể san bằng các cụ như nhau được. Vậy thôi, đành để các cụ chịu ấm ức đi ! Hành chính nhà nước là một cỗ máy, mà cỗ máy thì chỉ biết vận hành theo đúng quy trình được lắp đặt. Làm gì có chỗ cho Tình – Nghĩa.

Tôi nhớ thời gian làm việc ở Hà Giang. Gặp một cụ tham gia cuộc chiến biên giới Thanh Thủy. Một cuộc chiến nhanh chóng nhưng để lại là những con người thương tật. Cụ cũng không chứng minh được mình tham gia kháng chiến do giấy tờ thất lạc. Và cụ chỉ được hưởng trợ cấp người già mà xã hội “ban tặng”. Cảm thấy đau lòng chứ nhưng biết làm sao…

Tôi viết câu chuyện, viết lên cảm nhận của mình không phải là tôi phản động. Mà đơn giản vì đó là những suy nghĩ của tôi. Một con nhóc mới hơn 20 tuổi thì chỉ nhìn thấy như vậy thôi. Cảm thấy xót xa cho một thế hệ cha ông… còn xót xa hơn cho thế hệ của tôi. Thế hệ không tìm thấy lý tưởng, một lý tưởng để dắt lối… Trước kia, các cụ còn sống, làm việc và phấn đấu vì đất nước. Chiến tranh loạn lạc nhưng người yêu thương người. Còn giờ đây, cuộc sống no ấm đấy, phồn hoa đấy. Nhưng con người coi con người như cỏ rác. Đầu độc nhau ngấm ngầm qua từng miếng ăn. Giết nhau chỉ vì những xích mích nhỏ.

Đôi khi tôi muốn làm một cuộc khảo sát về lý tưởng của giới trẻ. Ngoài làm việc, kiếm tiền và kiếm tiền thì lý tưởng của giới trẻ là gì???? Tôi đang làm việc vì kiếm tiền. Cái lý tưởng gì gì đó tôi không định nghĩa được. Không biết nó tròn méo ra sao? Sống để xây dựng xã hội? Sống để giúp đỡ những người nghèo khó? hay Sống để làm đẹp cho đời ??? Chả phải, đến sống để đấu tranh vì quyền lợi của mình nhiều người còn không có, huống chi sống để đấu tranh cho người khác.

Trở lại câu chuyện về nghĩa trang liệt sĩ và thương binh liệt sĩ. Tôi bị ức chế tâm hồn vì câu chuyện ấy. Nhìn những người thương binh còn sót lại phải sống cảnh khó khăn, rồi nhìn những công trình tiền tỷ ( chưa tính số bị bòn rút). Sao thấy lòng nghẹn lại…. Con người dễ buồn phiền vì những chuyện chẳng liên quan đến mình. 

Sài Gòn 26.10.2015

Bạn đơn độc chỉ khi bạn muốn vậy !

Nghe có vẻ vô lý đúng không, nhưng sự thật là như vậy đó. Trong cuộc sống này, không bao giờ bạn đơn độc cả, mà có chi đó chỉ là trong ý nghĩ của bạn, trong tâm trí bạn muốn mình đơn độc mà thôi !

Tôi rất thích đi du lịch, đặc biệt là đi phượt, đi bụi. Nhưng không phải lúc nào tôi cũng tìm được cho mình một người bạn đường. Họ luôn có công việc của họ, sở thích của họ, nếu không có ai đi chung, tôi sẵn sàng xách xe đi một mình.

Đi du lịch một mình, nghe có vẻ buồn tẻ nhỉ. Thì cũng đúng thôi, chả có niềm vui nào mà ta lại vui một mình được. Lương, thưởng, cũng phải rủ hội bạn đi ăn, đi nhậu, mang về cho bố mẹ thêm được ít tiền. Vậy là niềm vui được san sẻ. Vậy mà tôi lại chọn cái thú vui ích kỷ đó. Nhiều người cho rằng, đi một mình thì thà ở nhà còn hơn, lủi thủi vậy buồn chết. Nhưng bạn biết không? không bao giờ bạn đơn độc dù là bạn đi một mình, bởi con người luôn sống xung quanh ta. Không ở nơi đâu chỉ riêng một mình ta cả.

Tôi nhớ nhất là chuyến đi Đất Mũi, Cà Mau. Một chuyến đi không chỉ đơn giản là đi, mà đó còn là những trải nghiệm đáng nhớ. Một mình chạy xe hơn 300km xuống đến Cà Mau, ngồi tàu cao tốc thêm 3 tiếng để xuống đất mũi. Trên đường đi, tôi tranh thủ trò chuyện với những người trên tàu. Nghe những câu chuyện của họ, về cuộc sống của người dân nơi đây. Những người đi cùng nhau thì họ thường trò chuyện với nhau, còn tôi, tôi trò chuyện với tất cả mọi người.

Khi xuống tới Đất Mũi, tôi – lang thang một mình. Có lẽ, chính bởi hình ảnh cô gái với chiếc ba lô, đôi giày thể thao, lại đi một mình nên được nhiều người chú ý.

-         Đi mình ơn hả?

-         Dạ vâng !

Người địa phương hỏi vậy, tôi tạm hiểu là đi một mình hả chứ thực ra lần đầu tiên nghe thấy từ “Mình Ơn”. Tôi đến cột mốc biên giới. Chụp ảnh, ngắm nhìn khung cảnh và ngắm nhìn mọi người. Tôi thấy duy nhất một chú bán nước tại khu thăm quan. Chẳng ngần ngại, tôi ra nói chuyện với chú. Hỏi han về cuộc sống, hỏi han về mọi thứ tại đây. Đó là những người hướng dẫn viên du lịch tuyệt vời nhất.

Sau một hồi nói chuyện, có lẽ do tôi ăn nói có duyên nên chú mời 1 chai nước và nhất quyết không lấy tiền. “Con cứ uống đi, xem sâm Cà Mau có ngon không?”. Cho đến tận lúc rời Cà Mau, tôi vẫn không sao quên được hình ảnh chú bán nước Sâm ấy. Vậy đó, cuộc sống luôn có những người như vậy ? Bạn không cô độc, nếu có chỉ là do bạn muốn mình cô độc thôi.

Trong chuyến đi ấy, tôi còn quen được hai chị cùng đi du lịch với nhau. Chúng tôi đi cùng chuyến tàu, nhưng hai chị không hề biết tôi cùng ngồi trên tàu với họ. Có lẽ, vì đi một mình nên tôi có thời gian dành cho việc quan sát mọi người xung quanh, còn họ thì không. Tôi bắt chuyện và giúp hai chị chụp ảnh. Chúng tôi chia tay nhau ở cột mốc rồi lại tình cờ gặp nhau ở quán ăn phía bến Tàu. Có thể đó là duyên ! Tôi cùng ngồi với hai chị, vậy là tôi không phải ăn một mình – điều mà tôi ghét nhất. Do phải về trước cho kịp chuyến tàu nên tôi đứng dậy trước, tôi thanh toán nhưng hai chị không đồng ý. Tôi tặng hai chị chiếc khăn rằn làm kỷ niệm, coi như chúng tôi có duyên nên mới gặp nhau ở nơi địa đầu tổ quốc.

Không chỉ vậy, tôi còn nói chuyện với một đoàn khách từ Lào Cai xuống Cà Mau. Các cô chú rất vui vẻ và hòa đồng. Trên đường đi, tôi nói chuyện với mọi người. Đến Đất Mũi, tôi cũng giúp mọi người chụp ảnh lưu niệm. Chúng tôi lại về cùng tàu, rồi giữ liên lạc đến tận bây giờ!

Mỗi chuyến đi, tôi đều cảm thấy mình may mắn. Tôi gặp được những người luôn sẵn sàng đón nhận sự chân thành của tôi. Vậy người ta mới nói – từ chân thành sẽ đến được với chân thành – Vì vậy, tôi chẳng bao giờ sợ mình cô độc trong mỗi chuyến đi,… vì chẳng bao giờ tôi đơn độc.

Cà Mau - 17/10/2015

Dân thường và trách nhiệm với bản thân

Tôi, môt cô phóng viên trẻ, càng đi tôi càng cảm nhận được sự thiếu trách nhiệm của người dân đối với chính bản thân của họ. Họ không dám, không cần và không muốn lên tiếng để đòi lại chính quyền lợi của bản thân mình.

Trong những phóng sự phản ánh về đường xá, về ô nhiễm, tôi rất vất vả để có thể lấy được ý kiến người dân. Lúc nói chuyện, họ rất hùng hồn, bức xúc, nói không ngừng nghỉ. Nhưng chỉ cần “ Bác cho con xin phép lấy ý kiến, ghi hình của bác về tình trạng này” Thì lời từ chối ngay tức khắc được nói ra không cần suy nghĩ. Họ cho rằng không phải một mình mình hứng chịu những bức xúc đó, ai cũng vậy mà, ở vậy riết quen rồi. Những làng ung thư, những làng chạy thận, …. có lẽ cũng chỉ vì cam chịu mà ra.

Trong một lần tôi phản ánh về tuyến đường liên xã bị cày nát do xe quá trọng tải của các bãi cát gây nên. Đường bụi mù mịt, ổ gà ổ voi lởm chởm,… cửa hàng ven đường thì xịt nước hàng ngày, người dân qua đường té ngã. Vậy mà khi xin phỏng vấn, họ vẫn không chịu lên tiếng bởi. Nếu không đi qua đây thì xe cát đi đâu, bởi ai cũng vậy chứ có phải mình tôi chịu đâu. Đường trọng tải 6 tấn, xe đến 20 – 30 tấn chạy qua. Họ vẫn thản nhiên không bảo vệ quyền lợi của mình mà ung dung hưởng thụ nó từng ngày.

Dân thường – họ không muốn va chạm với bất kỳ ai. Họ chỉ muốn an phận đúng nghĩa. Muốn chịu đựng những tác hại do người khác mang lại. Bao giờ xã hội mới chịu lên tiếng về những góc khuất của cuộc sống. Tôi không hiểu hay họ sợ điều gì? Tại sao họ lại có thể bình thản với chính quyền lợi của họ. Tôi không giám chắc chắn khi tôi phản ánh sẽ đáp lại những thay đổi, nhưng chí ít chính quyền sẽ có sự quan tâm hơn đối với những trường hợp đó. Họ sống trong im lặng và âm thầm chịu đựng.

Có lẽ nên có những buổi tập huấn để người dân có thể dám đòi quyền lợi của mình. Một xã hội mà tầng lớp số đông không có tiếng nói… cảm thấy chán nản. Vừa thương mà vừa giận !

Sài Gòn 7.10

Tìm đâu “ cái duyên…” ?

Trong chuyến công tác đến Đồng Nai, tôi gặp một người phụ nữ. Tôi không bị ấn tượng bởi chị, mà tôi băn khoăn bởi câu chuyện của chị, câu hỏi  “ Tìm đâu “cái duyên”?

Chị ngoài 30, thân hình đầy đặn, khá hấp dẫn. Chị có một công việc ổn định, là giáo viên của trường đào tạo cán bộ huyện. Có lẽ đối với một người phụ nữ, chị được gọi là mẫu người vợ khá lý tưởng. Chị kể về chuyện của hai mẹ con chị. Tôi tò mò…

-         Bé nhà chị bao nhiêu tuổi rồi?

-         Chị chưa có chồng !

-         Ủa, vậy hai mẹ con chị là….?

-         Là chị và mẹ chị.

Tôi cảm thấy hơi bất ngờ và e ngại vì câu hỏi khá vô duyên của mình. Tôi không nói gì thêm về vấn đề chồng con. Vì đơn giản tôi nghĩ, nếu nói chuyện đó chắc hẳn chị sẽ không vui. «  Một bà cô ế chồng thì chẳng ai muốn nhắc đến chuyện chồng con cả ».

Chị ngồi một lúc rồi bắt đầu lại câu chuyện. Là cái duyên mà em, duyên thì sao mà tìm được, nó tới thì nó tới, mình cứ đợi thôi.

-         Sao chị không đi tìm ai phù hợp với mình ?

-         Không có duyên, khó lắm em à ?

Duyên là cái gì vậy ? Đời người cứ dựa vào chữ duyên, dựa vào chữ phận. Ngày xưa, phụ nữ ai cũng chồng con, chẳng quen chẳng biết nhau mà vẫn sống thuận hòa. Chẳng nhẽ đó tất cả là duyên.

Còn giờ đây, yêu nhau thật lâu, thật sâu rồi chia tay trong nháy mắt. Hay yêu nhau vài ba năm, đến lúc lấy nhau về lại đường ai nấy đi. Đó chẳng chữ cũng là cái duyên bây giờ sao ?

Cái chữ « Duyên » thời nay, thời xưa khác nhau nhiều quá. Người ta đổ hết mọi tội lỗi lên đầu chữ duyên, số. Họ ngày càng mất đi ý thức về trách nhiệm cuộc sống của họ, của những người yêu thương họ. Có người vẫn chờ một chữ duyên để tìm đến yêu thương. Nhưng họ đâu biết rằng, cái duyên mình đã không trân trọng mà bỏ lỡ ở đâu đó. Họ chờ đợi cái gì tốt nhất, chuẩn mực nhất, … vậy mới là cái duyên.

Ai mà định nghĩa, …hiểu được chữ duyên.. !

Sài gòn 1/10/2015